اعمال مشترك اين ماه چهار گونه است :
نخست , اعمالى است كه در هر شب و روز اين ماه به جا آورده مى شود:
_ سيد بن طاوس از حضرت امام جعفر صادق و امام موسى كاظم ـ عليهما السلام ـ آورده كه فرمودند: پس از هر فريضه اى در ماه رمضان مى خوانى :
اَللّـهُمَّ ارْزُقْني حَجَّ بَيْتِكَ الْحَرامِ فِي عامي هذا وَفي كُلِّ عامٍ ما اَبْقَيْتَني في يُسْرٍ مِنْكَ وَعافِيَةٍ، وَسَعَةِ رِزْقٍ، وَلا تُخْلِني مِنْ تِلْكَ الْمواقِفِ الْكَريمَةِ، وَالْمَشاهِدِ الشَّريفَةِ، وَزِيارَةِ قَبْرِ نَبِيِّكَ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَآلِهِ، وَفي جَميعِ حَوائِجِ الدُّنْيا وَالاَْخِرَةِ فَكُنْ لي، اَللّـهُمَّ اِنّي اَساَلُكَ فيـما تَقْضي وَتُقَدِّرُ مِنَ الاََمْرِ الَْمحْتُومِ في لَيْلَةِ الْقَدْرِ، مِنَ الْقَضاءِ الَّذي لا يُرَدُّ وَلا يُبَدَّلُ، اَنْ تَكْتُبَني مِنْ حُجّاجِ بَيْتِكَ الْحَرامِ، الْمَبْرُورِ حَجُّهُمْ، الْمَشْكُورِ سَعْيُهُمْ، الْمَغْفُورِ ذُنُوبُهُمْ، الْمُكَفَّرِ عَنْهُمْ سَيِّئاتُهُمْ، واجْعَلْ فيـما تَقْضي وَتُقَدِّرُ، اَنْ تُطيلَ عُمْري، وَتُوَسِّعَ عَلَيَّ رِزْقي، وَتُؤدِّي عَنّي اَمانَتي وَدَيْني آمينَ رَبَّ الْعالَمين.
خدايا! در اين سال و هر سال, تا زمانى كه عمرم باقى است و در آسايش و گشايش روزى به سر مى برم, زيارت خانه ات ـ بيت الحرام ـ را نصيبم گردان. و مرا.....
بنى الاسلام على خمسة اشياء، على الصلوة و الزكاة و الحج و الصوم و الولايه.
امام باقر عليه السلام فرمود:
اسلام بر پنج چيز استوار است، برنماز و زكات حج و روزه و ولايت (رهبرى اسلامى).فروع كافى، ج 4 ص 62، ح 1
رمضان از اسماء الله است
رمضان اسمى از اسماء الهى می باشد و نبايستبه تنهائى ذكر كرد مثلا بگوئيم، رمضان آمد يا رفت، بلكه بايد گفت ماه رمضان آمد، يعنى ماه را بايد به اسم اضافه نمود، در اين رابطه به سخنان حضرت امام محمد باقر عليه السلام گوش فرا می دهيم.
هشام بن سالم نقل روايت ......
روزه علاوه بر امتیازها و ویژگیهاى قابل توجهى که دارد، فواید فراواتى از نظر فردى و اجتماعى نیز در دنیا در بر خواهد داشت و یکى از عوامل مهم سلامت و تقویت جسم و روح و سعادت انسان محسوب مى شود چنانچه حضرت رسول فرمود:
صومواتصحوا(بحارالانوار، ج 96)
روزه بگیرید تا سالم شوید. از این حدیث شریف به خوبى استفاده میشود که روزه سلامت جسم و روح را تضمین مى کند و بر ظاهر و باطن انسان اثر مى گذارد.
1. توجه و حضور قلب
حدیثى از امام صادق علیه السلام روایت شده که فرمود:
براستى که خداى عزّوَجلّ دعاى برخاسته از قلب غافل را مستجاب نکند، پس هر گاه دعا کردى با دل توجه کن سپس یقین به اجابت آن داشته باش.«( اصول کافى - کتاب الدعاء - باب الاقبال على الدعاء)
2. تضرع و زارى و ابتهال و بلند کردن دستها
در کتاب مکارم الاخلاق صفحه 312 از امام حسین علیه السلام روایت کرده که فرموده: .....
1- روزه ى عام: یعنى کف نفس و اجتناب از مفطرات که اولین درجه روزه است و به روزه عوام موسوم میباشد.
2- روزه ى خاص: یعنى نگهدارى تمام اعضا و جوارح از گناهان، که چنین روزه دارانى پیرامون گناه نمى روند و چشم آنان مى بیند آنچه رضاى خدا در آن است و گوش و زبان و همه اعضاى آنان در خدمت خدا قرار مى گیرد.
3- روزه خاص الخاص یا اخص: یعنى دور شدن از ما سوى الله و از قلب تمام مشاغل را غیر از خدا دور نمودن، که این نوع روزه فقط اختصاص به اولیاى خدا دارد.
با این بیان مبطلات هر نوع از انواع و درجات مذکور روزه .......
همواره ذهن انسان مشغول به این معنی است که چرا بعضی از امور بر امور دیگر برتری می یابند و آنگاه که این برتری را خداوند به امری اختصاص داده باشد شدت کنکاش ذهن نیز بیشتر می گردد،
چه ویژگی و خاصیتی در ماه مبارک رمضان است که خداوند شبهای آن را بر شبهای دگر و روزهای آن را بر همه روزها فضیلت بخشیده است؟
بعضى از روايات، ماه رمضان را ابتداى سال قمرى بر شمرده اند، چنانچه حضرت امام صادق عليه السلام فرموده: اگر ماه رمضان]از آفات[ سالم و درامان باشد، تمام سال سالم خواهد بود.
همچنين فرموده اند: اول سال و ابتداى آن ماه .....
قال النبى صلى الله علیه وآله: »من صام شهر مضان ایمانا و احتسابا غفرله ما تقدم من ذنبه و ما تاخر
کسى که ماه رمضان از روى حساب روزه بگیرد تمام گناهان گذشته و آینده او بخشیده خواهد شد . ( خصال شیخ صدق، ص 386)
همچنین فرمودند: هیچ مومنى نیست که در ماه رمضان ......
اى مردم ماهى بر شما سایه افکنده که در آن شبى است بهتر از هزار ماه و آن ماه رمضان است که خدا روزه آن را واجب، و یک شب به نماز مستحب برخاستن در آن را همچون نماز مستحب هفتاد شب از ماههاى دیگر و پاداش یک خصلت خیر و نیکوکارى مستحب در آن را همچون پاداش کسى که واجبات خدا را در آن انجام داده و مقرر فرموده است.
و هر کس یک واجب از واجبات خدا را در آن انجام دهد، همچون کسى است .....
ماه مبارك رمضان مىآيد، با همان مهربانى هميشگى و آغوش باز رحمت!
سفرهى ميهمانى معبود، براى بندگان، گسترده شده و هر كس به قدر ميل داشتن ها از اين خوان الهى لقمه بر مىدارد.
ماهى آمده است كه تكرار روزها و شبهايش يادآور آيه آيه رحمت الهی است......
